Forex ve CFD’de Risk Yönetimi Rehberi: Başlangıç Seviyesinden Profesyonelliğe

Forex ve CFD işlemlerinde risk yönetimi, işleme girmeden önce, analiziniz yanlış çıkarsa sermayenizin tam olarak ne kadarını kaybedeceğinizi bilmek demektir. CFD’de dayanak varlığa sahip olmazsınız; yalnızca fiyatının yükselip düşeceği üzerine işlem yaparsınız. CFD’ler genellikle kaldıraçlıdır; yani küçük bir sermaye çok daha büyük bir pozisyonu kontrol eder. Bu nedenle küçük bir fiyat hareketi bile hesabınız üzerinde, her iki yönde de, büyük bir etki yaratabilir.

Risk uyarısı: Forex ve CFD’ler kaldıraçlı, yüksek riskli ürünlerdir ve herkes için uygun olmayabilir. Bu makale yalnızca eğitim amaçlıdır ve kişisel yatırım tavsiyesi değildir. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın.

Forex’te Risk Yönetimi Nedir?

Risk yönetimi, önceden belirlenmiş ve yazıya dökülmüş şu konuları düzenleyen kurallar bütünüdür:

• her işlemde sermayenin ne kadarının zarar riskine açık olduğu;
• zarar durdur (Stop Loss) emrinin nereye konacağı;
• pozisyonun ne büyüklükte olacağı;
• aynı anda kaç işlemin açık olabileceği;
• günlük veya haftalık kabul edilebilir en yüksek zarar;
• ne zaman işlem büyüklüğünün azaltılacağı ya da işlemin tamamen bırakılacağı.

Amaç zararları ortadan kaldırmak değildir. Zararlar işlem yapmanın olağan bir parçasıdır. Amaç, zararları sınırlı, ölçülebilir ve telafi edilebilir tutmaktır.

Analizi iyi ama pozisyonları aşırı büyük olan bir yatırımcı, tek bir zararla haftaların hatta ayların kârını silebilir. Öte yandan ortalama bir stratejiye sahip ama riskini kontrol eden bir yatırımcının veri toplamak, hatalarını düzeltmek ve oyunda kalmak için zamanı olur. İşlem yaparken hayatta kalmak kârlılıktan önce gelir.

Forex ve CFD’deki Başlıca Riskler

Risk yönetimi, zarar durdur emrinden çok daha fazlasıdır:

MetaTrader 5’teki Dört Temel Değer

Bakiye (Balance)

Bakiyeniz kapanmış işlemleri, para yatırma ve çekme işlemlerini yansıtır. Açık pozisyonlardaki kâr veya zararı içermez.

Varlık (Equity)

Varlık = Bakiye + açık işlemlerdeki değişken kâr veya zarar

Yeni bir işlemin riskini hesaplarken bakiyeyi değil varlığı kullanın; çünkü varlık, hesabınızın o andaki gerçek değerini gösterir.

Teminat (Margin) ve Serbest Teminat (Free Margin)

Teminat, pozisyonları açık tutmak için bloke edilen sermaye kısmıdır. Serbest teminat ise açık işlemlerdeki zararları karşılamak veya yeni işlem açmak için geriye kalan tutardır:

Serbest teminat = Varlık − Kullanılan teminat

Teminat Seviyesi (Margin Level)

Teminat seviyesi = Varlık ÷ Kullanılan teminat × 100

Bu değer düştükçe hesap marjin çağrısına ve stop out seviyesine yaklaşır. Marjin Çağrısı (margin call), teminatın azaldığına dair bir uyarıdır; stop out seviyesi ise sistemin daha fazla zararı önlemek için pozisyonları otomatik olarak kapatmaya başladığı noktadır. Bu makalenin yazıldığı tarihte GreenUp24 hesaplarında bu seviyeler sırasıyla %100 ve %80’dir.

Örnek: 2.000 $ varlık ve 500 $ kullanılan teminatla teminat seviyeniz %400’dür. %80’lik stop out seviyesine ulaşmak için varlığın 400 $’a düşmesi, yani yaklaşık 1.600 $ değişken zarar oluşması gerekir. Bu tamponu hesaplamak, hesabınızın ne kadar sert bir harekete dayanabileceğini gösterir.

%1–2 Risk Kuralı Nedir?

Bu kural, tek bir işlemde varlığınızın yalnızca küçük bir yüzdesini riske atmanızı söyler. Varlığınız 5.000 $ ise ve %1 risk seçerseniz:

Risk tutarı = 5.000 $ × %1 = 50 $

Pozisyon büyüklüğünüz, zarar durdur seviyeniz tetiklendiğinde yaklaşık 50 $ kaybedeceğiniz şekilde ayarlanmalıdır. Bu, 50 $ teminat kullanmaktan farklıdır.

%1 Herkes İçin Doğru mu?

Hayır. %1–2 kuralı sabit bir reçete değil, eğitim amaçlı bir başlangıç noktasıdır. Doğru yüzde; deneyiminize, enstrümanın oynaklığına, stratejinizin istatistiklerinin ne kadar güvenilir olduğuna, aynı anda kaç işlem yürüttüğünüze ve ne kadar düşüşe katlanabileceğinize bağlıdır.

Önemli haberler, düşük likidite, olağandışı oynaklık veya performans düşüşü dönemlerinde, standart kuralınız %1 olsa bile riskinizi azaltmak mantıklıdır.

Önce Zarar Durdur, Sonra Pozisyon Büyüklüğü

En sık yapılan hatalardan biri, önce pozisyon büyüklüğünü seçip ardından zarar durdur seviyesini dolar cinsinden zararı küçük tutacak herhangi bir yere koymaktır. Doğru sıralama bunun tersidir:

1. İşlem fikrinizin geçersiz hâle geldiği noktayı belirleyin.
2. Zarar durdur seviyesini piyasa yapısına ve oynaklığa göre yerleştirin.
3. Giriş fiyatından zarar durdur seviyesine olan mesafeyi ölçün.
4. İzin verilen risk tutarınıza karar verin.
5. Pozisyon büyüklüğünü bu değerlerden hesaplayın.

Zarar durdur seviyeniz, fiyatın oraya gelmesinin işlemin mantığını bozacağı bir yerde olmalıdır; örneğin anlamlı bir seviyenin ötesinde veya normal fiyat gürültüsünün dışında. Teminatınız yetersiz olduğu ya da daha büyük bir pozisyon istediğiniz için zarar durdur mesafenizi daraltmayın.

Sabit, Yapısal ve Oynaklığa Dayalı Zarar Durdur

• Sabit: örneğin her zaman 30 pip. Basittir ama değişen oynaklığa uyum sağlamaz.
• Yapısal: bir tepe veya dip noktasının, destek ya da direncin veya senaryonuzun geçersizleştiği noktanın ötesine yerleştirilir.
• Oynaklığa dayalı: fiyatın tipik olarak ne kadar hareket ettiğine göre belirlenir. Yaygın bir araç ATR’dir (Average True Range – Ortalama Gerçek Aralık). EURUSD’nin günlük ATR’si 60 pip civarındaysa, günlük grafikteki bir işlemde 10 pip’lik zarar durdur büyük olasılıkla normal gürültüyle tetiklenir.

Birçok yatırımcı için yapı ve oynaklığı birleştirmek, sabit bir mesafeden daha iyi sonuç verir.

Zarar Durdur Seviyesini Değiştirebilir misiniz?

Daha büyük bir zararı üstlenmek için zarar durdur seviyesini uzaklaştırmak, başlangıçtaki risk sınırınızı çiğnemek demektir. Seviyeyi başa baş noktasına taşımak, iz süren (trailing) stop kullanmak veya pozisyonun bir kısmını kapatmak önceden tanımlanmalı ve test edilmelidir; çünkü zarar durdur seviyesini çok erken taşımak, sizi sıradan piyasa gürültüsüyle işlemden çıkarabilir.

Önemli: Zarar Durdur, Çıkış Fiyatınızı Garanti Etmez

Normal koşullarda zarar durdur emri zararınızı sınırlar. Ancak bir fiyat boşluğunda, haber açıklamasında veya düşük likiditede emriniz bir sonraki uygun fiyattan gerçekleşebilir. Talep edilen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki farka kayma (slippage) denir. Bunun için küçük bir ek pay bırakın veya daha küçük işlem yapın.

Pozisyon Büyüklüğü Formülleri

1. Adım: Risk Tutarınızı Hesaplayın

Risk tutarı = Varlık × Risk %

2. Adım: Döviz Çiftleri İçin Pozisyon Büyüklüğü

Pip, döviz çiftlerinde standart fiyat hareketi birimidir; lot ise standart işlem büyüklüğü birimidir. Bir lot için pip değerini biliyorsanız:

Pozisyon büyüklüğü = Risk tutarı ÷ (Pip cinsinden zarar durdur mesafesi × Lot başına pip değeri)

3. Adım: Tüm CFD’ler İçin Evrensel Formül

Altın, endeksler, petrol ve kripto paralar için sembolün sözleşme özelliklerindeki iki değeri kullanın:

• Tick büyüklüğü (Tick size): en küçük fiyat adımı
• Tick değeri (Tick value): bir lot için bir tick’in parasal değeri

Zarar durdurda lot başına zarar = (Zarar durdur mesafesi ÷ Tick büyüklüğü) × Tick değeri

Pozisyon büyüklüğü = Risk tutarı ÷ Zarar durdurda lot başına zarar

Ardından sonucu en düşük hacme ve hacim adımına göre aşağı yuvarlayın. Hacim adımı 0,01 ise 0,01, 0,02, 0,03 gibi büyüklüklere izin verilir.

MetaTrader 5’te sözleşme büyüklüğünü, tick değerini, en düşük hacmi ve hacim adımını görmek için Piyasa Gözlemi (Market Watch) → sembole sağ tıklayın → Özellikler (Specification) yolunu izleyin. Bir lot, tüm enstrümanlarda aynı değildir.

Uygulamalı Örnek 1: EURUSD’de Pozisyon Büyüklüğü

Varsayımlar:

• Varlık: 5.000 $
• İşlem başına risk: %1
• Risk tutarı: 50 $
• Zarar durdur mesafesi: 40 pip
• USD hesapta bir standart lot EURUSD için yaklaşık pip değeri: 10 $

Pozisyon büyüklüğü = 50 ÷ (40 × 10) = 0,125 lot

0,01’lik hacim adımıyla temkinli büyüklük 0,12 lottur; bu durumda gerçek risk 48 $ olur. Spread, komisyon ve olası kaymayı karşılamak için biraz daha küçük bir büyüklük de seçebilirsiniz.

Uygulamalı Örnek 2: Dolar Cinsinden Fiyatlanmayan Bir Çift (USDJPY)

USDJPY gibi çiftlerde pip değeri önce yen cinsinden hesaplanır, ardından dolara çevrilir. Bu çiftte bir pip 0,01’dir ve bir standart lot 100.000 ABD dolarıdır:

• Lot başına pip değeri = 0,01 × 100.000 = 1.000 ¥
• USDJPY kuru 150 iken: 1.000 ÷ 150 ≈ 6,67 $

Aynı 50 $ risk ve 40 pip’lik zarar durdur mesafesiyle:

Pozisyon büyüklüğü = 50 ÷ (40 × 6,67) ≈ 0,187 → 0,18 lot

Risk aynı, zarar durdur mesafesi aynı, ancak büyüklük EURUSD’den farklı. İşte bu yüzden tüm sembollerde tek bir sabit lot büyüklüğü kullanmak bu kadar yaygın bir hatadır. Buradaki döviz kuru varsayımsaldır ve pip değeri kur hareket ettikçe değişir.

Uygulamalı Örnek 3: Altında Pozisyon Büyüklüğü

MT5’teki varsayımsal bir XAUUSD sözleşme özelliğinin şunları gösterdiğini düşünelim:

• Tick büyüklüğü: 0,01 $
• Bir lot için tick değeri: 1 $
• Varlık: 3.000 $
• Risk: %0,5, yani 15 $
• Girişten zarar durdur seviyesine mesafe: 3 $

Zarar durdur seviyesine kadar tick sayısı: 3 ÷ 0,01 = 300 tick

Zarar durdurda lot başına zarar: 300 × 1 $ = 300 $

Pozisyon büyüklüğü: 15 ÷ 300 = 0,05 lot

Bu yalnızca açıklama amaçlıdır. Tick değeri, sözleşme büyüklüğü, en düşük hacim ve teminat formülü enstrümandan enstrümana farklılık gösterebilir; bu nedenle işlem yaptığınız sembolün özelliklerini her zaman kontrol edin.

Kaldıraç, Marjin Çağrısı ve Stop Out

Kaldıraç, daha küçük bir teminatla büyük nominal değerli bir pozisyon açmanıza olanak tanır. 1:100 kaldıraçta 10.000 $’lık bir pozisyon yaklaşık 100 $ temel teminat gerektirir; ancak kesin formül enstrümana, hesap para biriminize ve sözleşme koşullarına bağlıdır.

Sık yapılan bir hata, teminat ile riski aynı şey olarak görmektir:

• Teminat, bir pozisyonu açık tutmak için gereken güvencedir.
• İşlem riski, zarar durdur seviyesine kadarki olası zarar ile maliyetler ve olası kaymanın toplamıdır.

Bir işlem yalnızca 100 $ teminat kullanabilir; ancak büyüklük fazla ve zarar durdur mesafesi uzaksa birkaç yüz doları riske atabilir.

Efektif Kaldıraç: Asıl Önemli Olan Değer

Hesap kaldıracınız yalnızca bir tavandır. Hesabınızın gerçekte ne kadar hassas olduğunu gösteren değer efektif kaldıraçtır:

Efektif kaldıraç = Açık pozisyonların toplam nominal değeri ÷ Varlık

5.000 $ varlıkla bir lot EURUSD açıksa (100.000 euro, yani 100.000 $’ın üzerinde), hesabınız 1:500’e izin verse bile efektif kaldıracınız 20 katın üzerindedir. Bu seviyede yaklaşık %5’lik ters bir hareket tüm hesabı silebilir.

Yüksek kaldıraç tek başına zarara yol açmaz; hesabın ne kadar hassas olduğunu gerçekte işlem yaptığınız büyüklük belirler. Pozisyonlarınızı asla platformun izin verdiği en yüksek değere göre belirlemeyin. Büyüklüğünüzü risk tutarınız, zarar durdur mesafeniz ve her fiyat hareketinin değeri belirlemelidir.

Açık pozisyonlardaki zararlar büyüdükçe varlık ve teminat seviyesi düşer. Teminat seviyesi stop out eşiğine ulaşırsa sistem bir veya daha fazla pozisyonu otomatik olarak kapatabilir. Bu çıkışın analizinizle hiçbir ilgisi olmadığından stop out, zarar durdur emrinin yerini tutmaz.

Risk-Getiri Oranı Nedir?

Kâr hedefi 100 $ olan bir işlemde olası 50 $ zararı kabul ediyorsanız risk-getiri oranınız 1:2’dir. İşlemleri kolayca karşılaştırmak için bir işlemde kaybetmeyi göze aldığınız tutara bir risk birimi, yani R denir:

• Zarar durdurda tam zarar = −1R
• Riske eşit kâr = +1R
• Riskin iki katı kâr = +2R

Bu, hesap büyüklüğünden bağımsız olarak işlemleri karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Maliyetler Öncesi Başa Baş Kazanma Oranı

Başa baş kazanma oranı = 1 ÷ (1 + R)

Yani yalnızca %45 oranında kazanan bir strateji, ortalama kazancı ortalama zararına göre yeterince büyükse yine de kârlı olabilir. Öte yandan küçük kazançlar ve çok büyük zararlarla elde edilen %70’lik bir kazanma oranı yine de para kaybettirebilir.

Kâr hedefiniz gerçekçi olmalı ve piyasa yapısına uymalıdır. Fiyatın bu hedefe nadiren ulaştığı durumlarda 1:3 oranını zorlamak sisteminizi iyileştirmez; yalnızca kazanma oranınızı düşürür.

Beklenti, Kazanma Oranından Daha Önemlidir

Beklenti (expectancy) basit bir soruyu yanıtlar: bu yöntemi defalarca tekrarlarsanız işlem başına ortalama ne kadar kazanır veya kaybedersiniz?

Beklenti = (Kazanma oranı × Ortalama kazanç) − (Kaybetme oranı × Ortalama zarar)

Örnek:

• Kazanma oranı: %45, ortalama kazançlı işlem: 2R
• Kaybetme oranı: %55, ortalama zararlı işlem: 1R

(0,45 × 2) − (0,55 × 1) = 0,35R

Maliyetler öncesinde bu yöntem, işlem başına ortalama 0,35 risk birimi kazandırır.

Maliyetler Sonrası Beklenti

Profesyoneller sonuçlarını spread, komisyon, swap ve kayma sonrasında ölçer. Bu maliyetler işlem başına ortalama 0,05R ise beklenti 0,35R’den 0,30R’ye düşer. Çok dar zarar durdur kullanan stratejilerde maliyetler avantajınızın büyük bir kısmını yiyebilir (maliyetler bölümündeki sayısal örneğe bakın).

Rakamlara Güvenmek İçin Kaç İşlem Gerekir?

Beklenti, ancak yeterince büyük bir örneklemden elde edildiğinde güvenilirdir. Bir fikir vermek gerekirse: gerçek kazanma oranınız %45 ise, 50 işlemlik bir örneklem kolayca yaklaşık %31 ile %59 arasında herhangi bir değer gösterebilir. 200 işlemde bu aralık kabaca %38 ile %52’ye daralır. Dolayısıyla 50 işlem değerlendirmeye başlamak için bir alt sınırdır; ancak büyüklüğü artırmak gibi önemli kararlar için daha büyük bir örneklem size çok daha fazla güven sağlar.

Düşüş (Drawdown) Nedir ve Telafisi Neden Bu Kadar Zordur?

Düşüş, hesap değerinin bir zirveden sonrasındaki en düşük noktaya kadar gerilemesidir. Bir hesap 10.000 $’dan 8.000 $’a düşerse düşüş %20’dir.

Zararlar ile bunları telafi etmek için gereken kazançlar simetrik değildir:

Telafi için gereken kazanç = Düşüş ÷ (1 − Düşüş)

Düşüş ne kadar derinse geri tırmanış o kadar diktir. Bu nedenle büyük düşüşlerden kaçınmak, büyük kazançların peşinden koşmaktan daha önemlidir.

Arka Arkaya 10 Zararın Etkisi

Her zarardan sonra güncellenmiş varlığınızın sabit bir yüzdesini riske atarsanız sonuçlar kabaca şöyle olur:

Bu, %1 ile %5 risk arasındaki farkın neden “yalnızca dört puan” olmadığını gösterir. Bileşik etkinin hesabınızın hayatta kalmasına ve psikolojinize etkisi çok büyüktür. %5 riskle %40 düşmüş bir hesabın yalnızca başa baş noktasına dönmesi için %66,7 kazanç gerekir.

Kayıp Serileri: Önceden Bekleyin

Birçok yatırımcı, %45 kazanma oranıyla arka arkaya beş veya altı zararın nadir olduğunu düşünür. İstatistikler aksini söyler. %45 kazanma oranına sahip bir strateji için 100 işlem boyunca:

Başka bir deyişle, %45 kazanma oranına sahip kârlı bir strateji neredeyse kesin olarak 5 zararlık bir seriyle karşılaşır ve 7 zararlık bir seriye yakalanma olasılığı yazı-tura kadardır. Bu seriler stratejinin bozulduğunun işareti olmak zorunda değildir; olağan istatistiksel davranışının bir parçasıdır.

Pratik çıkarım: işlem başına riskinizi seçmeden önce kendinize şunu sorun: “Arka arkaya 10 işlem kaybedersem hesabım ve ruh hâlim nasıl olur?” Yanıt sizi endişelendiriyorsa işlem başına riskiniz çok yüksektir.

Toplam Açık Risk

Her biri %1 risk taşıyan üç açık işleminiz varsa ve üçünün de zarar durdur seviyesi birlikte tetiklenirse planlanan zararınız %3’e yaklaşabilir.

Toplam açık risk = Tüm zarar durdur seviyeleri tetiklendiğinde tüm işlemlerdeki zararların toplamı

Korelasyonlu İşlemler Nasıl Yönetilir?

İşlemleri yalnızca sembol adına göre ayırmayın. Birkaç işlem aynı temel etkene bağlı olabilir; buna korelasyon denir. Örneğin EURUSD almak, GBPUSD almak ve USDCHF satmak, hepsi dolardaki zayıflığa dayanabilir. Pratikte bu üç işlem, dolar üzerine yapılmış tek bir büyük bahis gibi davranır. Birkaç işlem aynı senaryoyu izliyorsa o senaryonun risk bütçesini aralarında paylaştırın.

Ters Yönde İşlem Açmak Her Zaman Riski Ortadan Kaldırmaz

Hedge (riskten korunma) olarak bilinen ters yönlü bir pozisyon açmak, hesaptaki bazı dalgalanmaları azaltabilir; ancak zararı kilitleyebilir ve spread, komisyon ve swap maliyetlerinizi ikiye katlayabilir. Yalnızca her iki işlemin büyüklüğü, hedefi ve çıkış zamanlaması önceden tanımlanmışsa işe yarar.

Haberleri, Fiyat Boşluklarını ve Kaymayı Yönetmek

Faiz kararları, ABD enflasyon verileri (CPI), ABD istihdam raporları (NFP) veya siyasi olaylar sırasında spread’ler açılabilir ve zarar durdur emirleri farklı bir fiyattan gerçekleşebilir. Pratik adımlar:

1. Güne başlamadan önce ekonomik takvimi kontrol edin.
2. Stratejiniz haberlere göre kurulmamışsa bir açıklamadan hemen önce yeni işlem açmayın.
3. Daha küçük işlem yapın ve olası kaymayı hesaplarınıza dahil edin.
4. İşlemleri bir tatil veya hafta sonu boyunca taşımadan önce piyasanın boşlukla açılma olasılığını göz önünde bulundurun.

Rakamlarla Fiyat Boşluğu

Aynı EURUSD işlemini ele alalım: 0,12 lot, 40 pip’lik zarar durdur ve 50 $ risk; işlem hafta sonu boyunca taşınıyor. Piyasa pazartesi günü aleyhinize 100 pip’lik bir boşlukla açılırsa zarar durdur emriniz ilk uygun fiyattan gerçekleşir:

Zarar = 100 × 10 $ × 0,12 = 120 $ ≈ 2,4R

Gerçek zararınız planladığınızın iki katından fazladır. Bu nedenle birçok yatırımcı hafta sonu taşınan pozisyonlarda riskini yarıya indirir.

Beklenenden Kötü Bir Senaryoyu Stres Testine Tabi Tutun

Yüksek riskli bir olaydan önce, zararınız 1R yerine 1,5R veya 2R olursa, spread’ler birkaç kat açılırsa ya da tüm korelasyonlu işlemleriniz aynı anda zarar ederse ne olacağını kontrol edin. Sonuç kabul edilebilir değilse pozisyonlarınız çok büyüktür.

CFD İşlem Maliyetlerini Göz Ardı Etmeyin

Net sonucunuz yalnızca giriş ve çıkış fiyatı arasındaki fark değildir:

• Spread: alış ve satış fiyatı arasındaki fark;
• Komisyon: işlem büyüklüğüne göre alınan ücret;
• Swap: bir pozisyonu gece boyunca taşımanın ücreti veya düzeltmesi;
• Kur dönüşümü: kâr, zarar veya ücretlerin hesap para biriminize çevrilmesi;
• Kayma: talep edilen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki fark.

Dar Zarar Durdur Neden Maliyet Payınızı Artırır?

Varsayımsal 1 pip spread, lot başına 7 $ gidiş-dönüş komisyon ve sabit 50 $ risk kullanıldığında:

Daha dar bir zarar durdur daha büyük bir pozisyon demektir; bu nedenle lot başına sabit maliyetler riskinizin daha büyük bir kısmını oluşturur. Kısa vadeli işlemlerde ve scalping’de bu, kazandıran ile kaybettiren bir strateji arasındaki fark olabilir. Daha uzun vadeli işlemlerde ise swap daha büyük bir etken hâline gelir.

GreenUp24’ün Standard ve ECN Pro hesaplarını karşılaştırırken yalnızca spread’e bakmayın. Sembol, büyüklük, pozisyonu taşıma süresi ve komisyona göre bir işlemi açıp kapatmanın toplam maliyetini karşılaştırın.

MetaTrader 5’te Pratik Bir Risk Rutini

MT5’te emir göndermeden önce:

1. Piyasa Gözlemi’nde (Market Watch) sembole sağ tıklayın ve Özellikler’i (Specification) açın.
2. Sözleşme büyüklüğünü, tick büyüklüğünü ve tick değerini, en düşük hacmi ve hacim adımını kontrol edin.
3. Giriş ve zarar durdur seviyenizi grafikte işaretleyin.
4. Girişten zarar durdur seviyesine olan mesafeyi o sembolün fiyat birimleriyle ölçün.
5. Risk tutarınızı varlık üzerinden hesaplayın.
6. Pozisyon büyüklüğünü hesaplayın ve aşağı yuvarlayın.
7. Maliyetleri ve olası kaymayı hesaba katın.
8. Girişten sonraki serbest teminatı ve teminat seviyesini kontrol edin.
9. Zarar durdur ve kâr al (Take Profit) seviyelerinizi giriş anında belirleyin.
10. Emir gerçekleştikten sonra büyüklüğü, gerçekleşme fiyatını ve zarar durdur seviyesini tekrar kontrol edin.

Önemli: MetaTrader iki fiyat gösterir. Ask alış fiyatı, Bid ise satış fiyatıdır. Alış işlemleri Ask’tan açılır ve Bid’den kapanır; satış işlemleri Bid’den açılır ve Ask’tan kapanır. Grafikler genellikle Bid fiyatını gösterir; bu nedenle bir satış işlemindeki zarar durdur, özellikle spread’ler açıldığında, fiyat grafikte ona dokunmuş gibi görünmeden tetiklenebilir.

Güncel sembol koşulları ve hesap ayrıntıları için müşteri panelinizi ve GreenUp24 web sitesini kontrol edin.

Kelly Kriteri ve Neden Körü Körüne Kullanılmamalı

Kelly kriteri, uzun vadede en yüksek büyüme için işlem başına sermayenin yüzde kaçının riske atılması gerektiğini matematiksel olarak gösteren bir formüldür:

Kelly % = Kazanma oranı − (Kaybetme oranı ÷ R)

Önceki örneği kullanırsak (%45 kazanma oranı, R = 2):

0,45 − (0,55 ÷ 2) = 0,175 ≈ %17,5

Bu rakam cazip görünür; ancak pratikte işlem yapmak için tehlikelidir, çünkü:

• gerçek kazanma oranınızı ve ortalama kazancınızı hiçbir zaman tam olarak bilemezsiniz ve küçük tahmin hataları ciddi aşırı riske yol açar;
• tam Kelly, psikolojik olarak katlanılması neredeyse imkânsız olan çok derin düşüşler üretir;
• korelasyon, fiyat boşlukları ve maliyetler formülün bir parçası değildir.

Bireysel yatırımcılar için Kelly en çok teorik bir tavan olarak işe yarar. Stratejinizin Kelly değeri halihazırda aldığınız riske yakın ya da ondan düşükse ya çok fazla risk alıyorsunuzdur ya da avantajınız çok zayıftır. Kelly’yi kullanan profesyoneller bile genellikle bunun yalnızca küçük bir kesrini uygular.

Başlangıçtan Profesyonelliğe Bir Risk Planı

Büyüklüğü, arka arkaya birkaç kazançtan sonra değil, maliyetler sonrası pozitif beklentiye sahip yeterli sayıda işlem kaydettikten sonra artırın.

Profesyonel Bir Yatırımcının Takip Ettiği Ölçütler

Kademeli Giriş ve Kademeli Çıkış

Kazandıran ya da kaybettiren bir pozisyona ekleme yapmak, yalnızca giriş noktaları, ortak zarar durdur seviyesi ve en yüksek toplam risk önceden tanımlandığında anlamlıdır. Plansız biçimde zarardaki bir işleme ekleme yapmak (maliyet düşürme / averaging down) riskinizi katlayabilir. Kademeli çıkış (scaling out), pozisyonun bir kısmını kapatıp kalanının devam etmesine izin vermek demektir. Varlık eğrinizi yumuşatabilir; ancak ortalama kazancınızı da düşürür, bu nedenle beklentinize yansıtılmalıdır.

İşlem Öncesi Risk Yönetimi Kontrol Listesi

Girişten Önce

• Bu işlem planımda yazılı giriş kurallarına uyuyor mu?
• Geçersizlik noktası nerede?
• Zarar durdur seviyem girişten ne kadar uzakta?
• Kaç dolar ve varlığın yüzde kaçı risk altında?
• Her fiyat hareketinin değeri göz önüne alındığında doğru büyüklük nedir?
• Spread, komisyon ve olası kaymayı hesaba kattım mı?
• Bu işlemden sonra toplam açık riskim ne olacak?
• Aynı fikre veya aynı para birimine dayanan başka bir işlemim var mı?
• Yaklaşan önemli bir haber, tatil veya piyasa açılışı var mı?
• Girişten sonra teminat seviyem stop out’un üzerinde güvenli bir tampona sahip olacak mı?

İşlem Sırasında

• Daha büyük bir zararı üstlenmek için zarar durdur seviyemi uzaklaştırmayacağım.
• Yeni bir sinyal ve yeni bir risk bütçesi olmadan büyüklük eklemeyeceğim.
• Zarar durdur veya hedefimi yalnızca önceden belirlenmiş kurallara göre değiştireceğim.
• Değişken kâr veya zarara bakarak dürtüsel kararlar almayacağım.

İşlemden Sonra

• Sonucu R cinsinden kaydedin.
• Gerçek maliyetleri ve kaymayı not edin.
• Grafiğin ekran görüntüsünü kaydedin.
• Analiz kalitesini ve uygulama kalitesini ayrı ayrı puanlayın.
• Bir kural çiğnendiyse bir sonraki işlemden önce nedenini belirleyin.

Eksiksiz Bir Örnek Risk Yönetimi Planı

Bu eğitim amaçlı bir örnektir ve kendi koşullarınıza ve strateji istatistiklerinize göre uyarlanmalıdır:

Risk Yönetiminde Sık Yapılan Hatalar

Sonuç: Önce Hayatta Kalın, Sonra Büyüyün

Başarılı risk yönetimi basit bir soruyla başlar: bu işlem yanlış çıkarsa tam olarak ne kadar kaybederim?

Bu soruyu işleme girmeden önce; risk yüzdenizi, zarar durdur mesafenizi, pozisyon büyüklüğünüzü, maliyetleri ve hesabınızın toplam riskini kullanarak yanıtlayın. Küçük başlayın, olağan kayıp serilerini bekleyin, bir işlem günlüğü tutun ve büyüklüğü yalnızca yönteminiz istatistiksel olarak kendini kanıtladığında artırın. En iyi risk yönetimi sistemi; açık, ölçülebilir ve zor günlerde de uygulanmaya devam eden sistemdir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşlem başına riske atılacak en iyi yüzde nedir?

Herkes için tek bir rakam yoktur. Yeni başlayanlar için %0,25 ile %1 arası daha temkinli bir başlangıç noktasıdır. Bazı stratejilerde veya işlemler korelasyonlu olduğunda %2 bile yüksek risk olabilir.

Zarar durdur emri en yüksek zararımı garanti eder mi?

Hayır. Standart bir zarar durdur emri tetikleme fiyatını belirler; ancak hızlı piyasalarda veya bir fiyat boşluğu sırasında emir farklı bir fiyattan gerçekleşebilir ve zarar planladığınızı aşabilir.

Teminat ile risk arasındaki fark nedir?

Teminat, bir pozisyonu tutmak için gereken güvencedir. Risk ise zarar durdur seviyesine kadarki olası zarar ile ilgili maliyetlerin toplamıdır. Az teminat kullanmak, mutlaka düşük risk anlamına gelmez.

Düşük kaldıraç her zaman daha mı güvenlidir?

Mutlaka değil. Hesap kaldıracı yalnızca izin verilen en büyük büyüklüğü belirler. 1:100 kaldıraçla risk bütçenizden büyük bir pozisyon açarsanız, 1:500 kaldıraçla doğru büyüklükte işlem yapan birinden daha fazla risk almış olursunuz. Asıl önemli olan pozisyon büyüklüğü ve efektif kaldıraçtır.

Küçük bir hesapta risk nasıl yönetilir?

Risk yüzdenizi artırmayın. İzin verilen en küçük büyüklüğü kullanın; en düşük hacim bile risk bütçenizi aşıyorsa o işlem veya o sembol hesap büyüklüğünüz için uygun değildir.

Arka arkaya kaç zarar normaldir?

Kazanma oranınıza bağlıdır. %45 kazanma oranıyla 100 işlem boyunca 5 zararlık bir seri neredeyse kesindir, 7 zararlık bir serinin olasılığı ise kabaca %50’dir. Hesabınızın böyle bir seriyi atlatmasına izin veren bir risk yüzdesi seçin.

Haber açıklamaları sırasında ne yapmalıyım?

Stratejiniz haberler için tasarlanmamışsa büyüklüğü azaltın veya spread’ler normale dönüp likidite geri gelene kadar piyasanın dışında kalın. Dar bir zarar durdur tek başına sizi fiyat boşluklarından veya kaymadan korumaz.

Aynı anda kaç işlem açık olabilir?

Sayının kendisi, toplam riskiniz ve işlemlerin ne kadar korelasyonlu olduğu kadar önemli değildir. Birkaç işlem aynı etkene bağlıysa hepsi aynı anda zarar edebilir.

Pozisyon büyüklüğümü ne zaman artırmalıyım?

Maliyetler sonrası pozitif beklenti, kabul edilebilir bir düşüş ve planınızın tutarlı biçimde uygulanmasıyla yeterli sayıda işlem kaydettikten sonra. Arka arkaya birkaç kazanç yeterince iyi bir neden değildir.

Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu makale, standart risk yönetimi kavramlarına ve aşağıdaki resmî kaynaklara dayanmaktadır:

1. CFTC — Eight Things You Should Know Before Trading Forex
2. CME Group — The 2% Rule
3. CME Group — Proper Position Size
4. CME Group — Risk Management and Your Trade Plan
5. FCA — Contract for Differences
6. ESMA — Product Intervention Measures on CFDs
7. ASIC Moneysmart — Contracts for Difference
8. MetaTrader 5 — Market Watch and Contract Specification
9. MetaTrader 5 — Margin Calculation
10. MetaTrader 5 — Basic Trading Principles and Bid/Ask

Yasal not: Bu makale genel eğitim bilgileri sunar ve hiç kimsenin finansal durumunu, hedeflerini veya risk toleransını dikkate almaz. Geçmiş performans gelecekteki sonuçların garantisi değildir. Örneklerdeki tüm rakamlar varsayımsaldır. İşlem yapmadan önce sözleşme özelliklerini, maliyetleri, hesap koşullarını ve ilgili yasal belgeleri okuyun.